जातिभेद आणि स्त्री-पुरुष विषमता हे राष्ट्रीय एकात्मतेसमोरील प्रमुख अडथळे: ज्ञानेश्वर बंडगर महाराज

शिवाजी विद्यापीठात आयोजित व्याख्यानात बोलताना ज्ञानेश्वर बंडगर महाराज.

शिवाजी विद्यापीठात आयोजित व्याख्यानात बोलताना ज्ञानेश्वर बंडगर महाराज. मंचावर (डावीकडून) डॉ. मुरलीधर भानारकर, प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव आणि डॉ. चेतना सोनकांबळे.

कोल्हापूर, दि. ९ ऑक्टोबर: सामाजिक समतेतूनच राष्ट्रीय एकात्मतेचा पाया भक्कम होतो. समाजातील जातिभेद आणि स्त्री-पुरुष विषमता दूर केल्याशिवाय खऱ्या अर्थाने राष्ट्रीय एकता, एकात्मता निर्माण होऊ शकत नाही. त्यामुळे या विषमतेचे उच्चाटन करणे आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन ज्ञानेश्वर बंडगर महाराज यांनी केले.

शिवाजी विद्यापीठाच्या सामाजिक समावेशन अभ्यास केंद्राच्या वतीने आयोजित कै. कासुबाई यलबाजी ममता तुकाराम मंगल स्मृती व्याख्यानमालेत ‘सामाजिक समता व राष्ट्रीय एकता’ या विषयावर ते बोलत होते. विद्यापीठाच्या प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी होत्या.

बंडगर महाराज म्हणाले, महाराष्ट्रातील भक्ती आणि वारकरी परंपरेने सामाजिक समतेचा विचार सातत्याने मांडला आहे. राष्ट्रातील नागरिकांमध्ये परस्परांप्रती बंधुभाव, समानतेची भावना आणि एकत्व निर्माण झाल्याशिवाय राष्ट्रनिर्मितीची प्रक्रिया पूर्ण होऊ शकत नाही. छत्रपती शिवाजी महाराज, राजर्षी शाहू महाराज, महात्मा जोतिराव फुले आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांमध्ये सामाजिक समता आणि राष्ट्रीय एकात्मतेचा मूलभूत आशय आहे.

देशाच्या प्राचीन इतिहासात भगवान बुद्ध, भगवान महावीर आणि सिद्ध परंपरेने सामाजिक समतेच्या प्रस्थापनेसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. महात्मा फुले यांनी मांडलेला एकत्वाचा विचार आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी जातिव्यवस्थेच्या निर्मूलनासाठी केलेले वैचारिक कार्य हे समताधिष्ठित समाजनिर्मितीसाठी मार्गदर्शक ठरणारे आहे. जातिव्यवस्था ही केवळ सामाजिक विषमतेपुरती मर्यादित नसून तिचा आर्थिक विषमतेशीही घनिष्ठ संबंध आहे. त्यामुळे जातिव्यवस्थेचे समूळ उच्चाटन करणे आवश्यक आहे. त्यासाठी धार्मिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय क्षेत्रांत परिवर्तन घडवून आणणे गरजेचे आहे. सामाजिक समतेचा विचार प्रत्यक्ष व्यवहारात रुजल्यास राष्ट्रीय एकात्मता अधिक दृढ होईल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

अध्यक्षीय मनोगतात प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव म्हणाल्या, सामाजिक समावेशन केंद्राच्या माध्यमातून विद्यापीठ समाजातील विविध घटकांना जोडून घेण्याबरोबरच त्यांना मुख्य प्रवाहात ओळख प्रदान करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे. येथील व्याख्यानांमुळे वैचारिक प्रबोधनासोबतच मानसिक समाधानही लाभते.

अभ्यास केंद्राचे संचालक डॉ. मुरलीधर भानारकर यांनी स्वागत व प्रास्ताविक केले. अविनाश भाले यांनी आभार मानले. यावेळी डॉ. चेतना सोनकांबळे, डॉ. किरण पवार, डॉ. विद्यानंद खंडागळे, डॉ. किशोर खिलारे, उदय पोवार, डॉ. युवराज कदम, डॉ. रामचंद्र पवार, राजेश मेश्राम, दिनेश उथळे, डॉ. अनमोल कोठडिया, यश आंबोळे, विश्वजीत गुरव, शरद पाटील, माऊली पांढरे आणि दत्ता घुटूकडे यांच्यासह विद्यापीठातील विविध अधिविभागांचे प्राध्यापक, संशोधक विद्यार्थी आणि सामाजिक कार्यकर्ते उपस्थित होते.