Tuesday, 13 January 2026

आंतरराष्ट्रीय ‘ए.डी. सायंटिफिक इंडेक्स-२०२६’मध्ये शिवाजी विद्यापीठाचे १६८ संशोधक

प्रभारी प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव यांचा समावेश; माजी प्र-कुलगुरू डॉ. प्रमोद पाटील अग्रस्थानी

डॉ. ज्योती जाधव

डॉ. प्रमोद पाटील

डॉ. एस.पी. गोविंदवार

डॉ. केशव राजपुरे

डॉ. आण्णासाहेब मोहोळकर

डॉ. चंद्रकांत भोसले

डॉ. कल्याणराव गरडकर

डॉ. संजय कोळेकर

डॉ. तुकाराम डोंगळे

डॉ. अनिल घुले


कोल्हापूर, दि. १३ जानेवारी: जागतिक पातळीवरील संशोधन कार्याचे मूल्यमापन करणाऱ्या ए.डी. सायंटिफिक इंडेक्स-२०२६ मध्ये शिवाजी विद्यापीठाच्या एकूण १६८ संशोधकांचा समावेश झाला आहे. यामध्ये प्रभारी प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव यांच्यासह माजी कुलगुरू डॉ. दिगंबर शिर्के आणि प्र-कुलगुरू डॉ. प्रमोद पाटील यांचा समावेश असून डॉ. पाटील विद्यापीठातील संशोधकांत अग्रस्थानी आहेत.

ए.डी. सायंटिफिक इंडेक्स हा जगभरातील संशोधक व विद्यापीठांचे स्थानांकन करणारा आंतरराष्ट्रीय निर्देशांक असून, संशोधकांच्या एच-निर्देशांक (h-Index), आय-टेन निर्देशांक (i10-Index) आणि शोधनिबंधांवरील उद्धरणे (Citations) या निकषांवर आधारित ही क्रमवारी निश्चित केली जाते. या निर्देशांकांमुळे संशोधनाचा दर्जा, सातत्य आणि जागतिक प्रभाव अधोरेखित होतो.

या निर्देशांकात शिवाजी विद्यापीठातील विविध शास्त्र शाखांतील संशोधकांचा समावेश असून, विज्ञान, अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान, सामाजिक शास्त्रे आणि मानवविद्या या क्षेत्रांतील संशोधन त्यात अंतर्भूत आहे.

विद्यापीठातील आघाडीचे दहा संशोधक (h-Index आधारित) अनुक्रमे असे: डॉ. प्रमोद पाटील (भौतिकशास्त्र), डॉ. एस. पी. गोविंदवार (जैवरसायनशास्त्र), डॉ. केशव राजपुरे (सौरघट), डॉ. अण्णासाहेब मोहोळकर (ऊर्जा अभियांत्रिकी), डॉ. चंद्रकांत भोसले (भौतिकशास्त्र), डॉ. ज्योती जाधव (जैववैद्यकीय अभियांत्रिकी), डॉ. के. एम. गरडकर (रसायनशास्त्र), डॉ. संजय कोळेकर (रसायनशास्त्र), डॉ. तुकाराम डी. डोंगळे (विद्युत व इलेक्ट्रॉनिक्स), डॉ. अनिल घुले (रसायनशास्त्र).

याखेरीज सदर यादीत पुढे डॉ. नीलेश तरवाळ, डॉ. राजेंद्र सोनकवडे, डॉ. गोविंद कोळेकर, डॉ. सागर डेळेकर, डॉ. कैलास सोनवणे, डॉ. सुशीलकुमार जाधव, डॉ. विजया पुरी, डॉ. जॉन डिसूझा, डॉ. डी.एम. पोरे, डॉ. एस.आर. सावंत, डॉ. गजानन राशीनकर, डॉ. मानसिंग टाकळे, डॉ. राजश्री साळुंखे, डॉ. प्रमोद वासंबेकर यांच्यासह १६८ संशोधकांचा समावेश आहे. या यशामुळे शिवाजी विद्यापीठाची जागतिक संशोधन ओळख अधिक भक्कम झाली असून, विद्यार्थ्यांसाठी, संशोधकांसाठी तसेच आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि संशोधन निधी मिळविण्यासाठीही ही बाब उपयुक्त ठरणार आहे.

संशोधकांच्या यशाची वाढती कमान अभिमानास्पद

शिवाजी विद्यापीठाचे संशोधक सातत्याने ए.डी. सायंटिफिक क्रमवारीत झळकत आहेत. शिवाय या यादीमधील त्यांची संख्या वर्षागणिक वाढते आहे. विद्यापीठातील संशोधकांच्या यशाची ही वाढती कमान अभिमानास्पद आणि नवसंशोधक विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरक आहे. हे सातत्य कायम ठेवण्याबरोबरच अधिकाधिक दर्जेदार संशोधन करण्याकडेही हे संशोधक आपली वाटचाल राखतील, असा विश्वास विद्यापीठाचे प्रभारी कुलगुरू डॉ. सुरेश गोसावी यांनी या सर्वांचे अभिनंदन करीत असताना व्यक्त केला. महत्त्वाचे म्हणजे सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे २७६ संशोधक या क्रमवारीत आहेत. त्यामध्ये डॉ. गोसावी यांचा समावेश आहे.

या क्रमवारीच्या अनुषंगाने अधिक माहितीसाठी जिज्ञासूंनी पुढील लिंकना भेट द्यावी. –

https://www.adscientificindex.com/university/Shivaji+University/

https://www.adscientificindex.com/h-index-rankings/?university=Shivaji+University

उभयचरांच्या संवर्धनासाठी शस्त्रक्रियाविरहित अंतःस्त्रावी शास्त्र परिणामकारक: डॉ. नरहरी ग्रामपुरोहित

शिवाजी विद्यापीठात डॉ. आप्पासाहेब तानसेन वरुटे व्याख्यानमालेत बोलताना डॉ. नरहरी ग्रामपुरोहित. मंचावर (डावीकडून) डॉ. माधव भिलावे, डॉ. प्रतापसिंह वरुटे आणि डॉ. एस.आर. यंन्कंची.


कोल्हापूर, दि. १३ जानेवारी: जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन या दृष्टीने उभयचरांच्या शस्त्रक्रियाविरहित अंतःस्त्रावी शास्त्राचे उपयोजन अत्यंत प्रभावी आणि परिणामकारक ठरणारे आहे, असे प्रतिपादन पुण्याच्या सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या प्राणीशास्त्र अधिविभागाचे प्रमुख डॉ. नरहरी ग्रामपुरोहित यांनी काल (दि. १२) येथे केले.

शिवाजी विद्यापीठाच्या प्राणीशास्त्र विभागाच्या वतीने आयोजित डॉ. आप्पासाहेब तानसेन वरुटे स्मृती व्याख्यानमालेमध्ये ते बोलत होते. कार्यक्रमास डॉ. प्रतापसिंह वरुटे प्रमुख उपस्थित होते.

उभयचरांच्या संवर्धन शारीरक्रियेत शस्त्रक्रियाविरहित अंतःस्त्रावी शास्त्राचे महत्त्व” या विषयावर बोलताना डॉ. ग्रामपुरोहित म्हणाले, बेडूक, साप, सरडे यांसारखे उभयचर व सरीसृप प्राणी आज पर्यावरणीय बदल, प्रदूषण, जंगलतोड आणि हवामान बदलामुळे नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत. या प्राण्यांच्या संवर्धनासाठी आधुनिक विज्ञानात शस्त्रक्रियाविरहित अंतःस्त्रावी शास्त्र (Non-invasive Endocrinology) ही एक महत्त्वाची आणि उपयुक्त पद्धत ठरत आहे. या पद्धतीत प्राण्यांना इजा न करता त्यांच्या लघवी, विष्ठा, त्वचा स्राव किंवा केसांमधील संप्रेरकांचे (हार्मोन्सचे) परीक्षण केले जाते. त्यामुळे त्यांच्या आरोग्याची स्थिती, तणावाची पातळी, प्रजननक्षमता आणि पर्यावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता समजते.

डॉ. ग्रामपुरोहित पुढे म्हणाले, पूर्वी प्राण्यांवर शस्त्रक्रिया करून किंवा रक्तनमुने घेऊन अभ्यास केला जात असे. मात्र या प्रक्रियेमुळे प्राण्यांना तणाव येत असे. शस्त्रक्रियाविरहित पद्धतीमुळे प्राणी सुरक्षित राहतात आणि नैसर्गिक वर्तनात अडथळा येत नाही. या संशोधनामुळे संकटग्रस्त प्रजातींच्या प्रजनन कार्यक्रमांना चालना मिळते, त्यांचे आरोग्य वेळेवर तपासता येते आणि संवर्धनाच्या योजना अधिक परिणामकारकपणे राबवता येतात. त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करण्यासाठी ही पद्धत भविष्यात अत्यंत महत्त्वाची ठरणार असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

यावेळी डॉ. प्रतापसिंह वरुटे यांनी माजी कुलगुरू डॉ. आप्पासाहेब वरुटे यांच्या जीवनकार्याविषयी उपस्थितांना अवगत केले. व्याख्यानमालेचे समन्वयक डॉ. माधव भिलावे यांनी स्वागत व प्रास्ताविक केले. साईंजली पाटील व वेदिका गुरव यांनी सूत्रसंचालन केले. यावेळी अधिविभागप्रमुख डॉ. एस.आर. यन्कंची यांच्यासह शिक्षक, संशोधक विद्यार्थी, पदव्युत्तर विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

Friday, 9 January 2026

‘शिवस्पंदन’मध्ये संगीत व नाट्यशास्त्र अधिविभाग सलग चौथ्यांदा विजेता

शिवाजी विद्यापीठाच्या 'शिवस्पंदन' सांस्कृतिक महोत्सव स्पर्धेमध्ये सलग चौथ्या वर्षी सर्वसाधारण विजेतेपद प्राप्त करणाऱ्या संगीत व नाट्यशास्त्र अधिविभागाच्या चमूला विजेतेपदाचा चषक प्रदान करताना प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव. सोबत कुलसचिव डॉ. विलास शिंदे, डॉ. तानाजी चौगुले, डॉ. प्रल्हाद माने, डॉ. विनोद ठाकूरदेसाई आदी.



(शिवस्पंदन सांस्कृतिक महोत्सव पुरस्कार प्रदान व अंतिम दिवसाच्या सादरीकरणाची लघुचित्रफीत)



कोल्हापूर, दि. ९ जानेवारी: शिवाजी विद्यापीठाच्या शिवस्पंदन सांस्कृतिक महोत्सवात सलग चौथ्या वर्षी सर्वसाधारण विजेतेपद मिळवित संगीत व नाट्यशास्त्र अधिविभागाने विक्रमी कामगिरी नोंदविली आहे. काल (दि. ८) रात्री प्रभारी प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव यांच्या हस्ते शिवस्पंदन महोत्सवाचे पारितोषिक वितरण मोठ्या जल्लोषी वातावरणात करण्यात आले.

गेले तीन दिवस शिवाजी विद्यापीठात सुरू असलेल्या शिवस्पंदन सांस्कृतिक महोत्सवाचा कळसाध्याय काल रात्री गाठला गेला. संगीत व नाट्यशास्त्र अधिविभागाच्या विद्यार्थ्यांनी शोभायात्रेसह सुगम गायन, स्थळचित्रण, एकल नृत्य, भारतीय समूहगीत, मूकनाट्य आणि लघुपट या प्रकारांत प्रथम क्रमांक मिळवित सर्वसाधारण विजेतेपदावर सलग चौथ्यांदा आपले नाव कोरले.

महोत्सवात काल अखेरच्या दिवशी राजमाता जिजाऊसाहेब सभागृहात एकल नृत्य आणि समूहनृत्य स्पर्धा पार पडल्या. या स्पर्धांतील सादरीकरणांना तसेच पारितोषिक वितरण समारंभाला विद्यार्थी-विद्यार्थिनींचा अत्यंत उत्साही प्रतिसाद लाभला. रात्री उशीरापर्यंत चाललेल्या या समारंभाला विद्यार्थी-विद्यार्थिनींचा मोठा जल्लोषी प्रतिसाद लाभला.

या स्पर्धांनंतर प्रभारी प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव यांच्या हस्ते पारितोषिक वितरण समारंभ झाला. यावेळी कुलसचिव डॉ. विलास शिंदे, विद्यार्थी विकास मंडळाचे संचालक डॉ. तानाजी चौगुले, महोत्सव समन्वयक डॉ. प्रल्हाद माने, डॉ. विनोद ठाकूरदेसाई, डॉ. कविता वड्राळे, डॉ. प्रमोद कसबे यांच्यासह विविध अधिविभागांचे प्रमुख, शिक्षक, प्रशासकीय सेवक आणि विद्यार्थी-विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. डॉ. मीना पोतदार यांनी विजेत्यांची नावे घोषित केली. विद्यार्थी विकास मंडळाच्या डॉ. सुरेखा आडके, विजय इंगवले, विशाल म्हातुगडे, अभिषेक केंबळीकर, प्रियांका पांडव, अंकिता चव्हाण, माँटी मिसाळ यांनी यशस्वी संयोजन केले. यावेळी के.एस. महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांनी सादर केलेल्या मतदार जागृतीविषयक पथनाट्यालाही विद्यार्थ्यांचा मोठा प्रतिसाद लाभला. उपस्थितांनी यावेळी मतदान करणेबाबत सामूहिक शपथही घेतली.

स्पर्धेचा सविस्तर अंतिम निकाल अनुक्रमे असा-

शोभायात्रा: संगीत व नाट्यशास्त्र, अर्थशास्त्र, भूगोल, गणित, एम.बी.ए युनिट (वाणिज्य व व्यवस्थापन).

एकल लोकवाद्य वादन: जाधव प्रतिक सुनिल (संगणकशास्त्र), पठाण रेहान इकबाल (संगीत व नाट्यशास्त्र), ढोले गुरुनाथ गजानन (संगीत व नाटयशास्त्र), सुतार सोहन नारायण (वनस्पतीशास्त्र), गुरव सुप्रिया किशोर (समाजशास्त्र).

सुगम गायन: पाटील प्रथमेश सचिन (संगीत व नाटयशास्त्र), कोकळे सप्निल रमेश (संगीत व नाट्यशास्त्र), पांचाळ मृण्मयी सदाशिव (मराठी), माळी वैभव हनुमंत (रसायनशास्त्र), कुंभार विशाल चंद्रकांत (पर्यावरणशास्त्र).

नकला: पवेकर प्रेम विठ्ठल (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुलर डेव्हलपमेंट), सुतार सोहन नारायण (वनस्पतीशास्त्र), लोहार आसावरी पांडुरंग (संगीत व नाटयशास्त्र), मायने अंजली राजेंद्र (स्कूल ऑफ नॅनोसायन्स अॅण्ड बायोटेक्नॉलॉजी), जांभळे ऋतुजा सचिन (स्कूल ऑफ नॅनोसायन्स अॅण्ड बायोटेक्नॉलॉजी).

रांगोळी: पांचाळ मृण्मयी सदाशिव (मराठी), जठार कुलदिप विजयकुमार (संगीत व नाट्यशास्त्र), खडकीकर सोनल विनायक (संगीत व नाटयशास्त्र), नलवडे मोनिका संतोष (एम.बी.ए युनिट), घोडके अंकिता बाबुराव (गणित).

स्थळचित्र: ढवळे धोंडी नारायण (संगीत व नाट्यशास्त्र), चराटकर श्रध्दा देवदत्त (संगीत व नाटयशास्त्र), मुल्ला रमजान दस्तगिर (हिंदी), कुलकर्णी अजित धनंजय (एम.बी.ए युनिट), सुर्वे विराज सरदार (एम.बी.ए. युनिट).

एकल नृत्य: शुक्ला श्रद्धा शशिकुमार (संगीत व नाटयशास्त्र), कांबळे अनुराधा राजाराम (संगणकशास्त्र), शिंदे नेहा रघुनाथ (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुलर डेव्हलपमेंट), सावर्डेकर निधी नितिन (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), पाटील प्रणय (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुरल डेव्हलपमेंट).

भारतीय समूहगीत: संगीत व नाटयशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र, पर्यावरणशास्त्र, गणित, राज्यशास्त्र.

लघुनाटिका: गणित, पर्यावरणशास्त्र, एम.बी.ए. युनिट, अर्थशास्त्र, संगीत व नाटयशास्त्र.

मूकनाट्य: संगीत व नाट्यशास्त्र, भूगोल.

लघुपट: संगीत व नाटयशास्त्र, सूक्ष्मजीवशास्त्र, स्कूल ऑफ नॅनोसायन्स अॅण्ड बायोटेक्नॉलॉजी, स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी, हिंदी.

समूहनृत्य: संगीत व नाटयशास्त्र, शिक्षणशास्त्र, अर्थशास्त्र, वाणिज्य व व्यवस्थापन, भूगोल

कथा लेखन स्पर्धा (मराठी): विमल दादासाहेब मोरे (मराठी), अनिकेत मच्छिंद्र कांबळे (इंग्रजी), उज्ज्वला चंद्रकांत कांबळे (वाणिज्य व व्यवस्थापन), निरंजन संजय घुगे (रसायनशास्त्र), सौरभ रामचंद्र कापसे (समाजशास्त्र).

कथा लेखन स्पर्धा (हिंदी): आदित्य रविंद्रनाथ सोनावणे (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), अविनाश दिलीप कांबळे (हिंदी), प्रतीक्षा शामराव पाटील (संगीत व नाट्यशास्त्र), गुलामगौस फिरोज तांबोळी (हिंदी), उज्ज्वला चंद्रकांत कांबळे (वाणिज्य व व्यवस्थापन).

कथा लेखन स्पर्धा (इंग्रजी): विश्वजीत राजेंद्र पाटील (संगणकशास्त्र), प्रतीक्षा शामराव पाटील (संगीत व नाटयशास्त्र), प्रेम विठ्ठल पवेकर (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुरल डेव्हलपमेंट), आदित्य रविंद्रनाथ सोनावणे (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), श्रीधर शिवाजी निंबाळकर (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी).

कविता लेखन स्पर्धा (मराठी): अनिकेत मच्छिंद्र कांबळे (इंग्रजी), यश कृष्णात कवडे (राज्यशास्त्र), निरंजन संजय घुगे (रसायनशास्त्र), मोसिम राजअहमद पठाण (राज्यशास्त्र) प्रिया शुकराज हळदणकर (समाजशास्त्र).

कविता लेखन स्पर्धा (हिंदी): विनय चंद्रकांत जंगम (हिंदी), गुलामगौस फिरोज तांबोळी (हिंदी), अविनाश दिलीप कांबळे (हिंदी), श्रद्धा लोंढे (हिंदी). उज्ज्वला चंद्रकांत कांबळे (वाणिज्य व व्यवस्थापन).

कविता लेखन स्पर्धा (इंग्रजी): अनिकेत मच्छिंद्र कांबळे (इंग्रजी), नेहा रघुनाथ शिंदे (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुरल डेव्हलपमेंट), प्रतीक्षा शामराव पाटील (संगीत व नाटयशास्त्र), श्रीधर शिवाजी निंबाळकर (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), साक्षी शिवाजी इंजर (राज्यशास्त्र).

नाटय लेखन स्पर्धा (मराठी): ऋतुजा आरती बडवे (संगीत व नाटयशास्त्र), श्रीधर शिवाजी निंबाळकर (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), साक्षी शिवाजी इंजर (राज्यशास्त्र), आदित्य रविंद्रनाथ सोनावणे (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), आनंद गोपाळराव निळे (संगीत व नाट्यशास्त्र).

नाटय लेखन स्पर्धा (हिंदी): अविनाश दिलीप कांबळे (हिंदी), स्वप्नाली महादेव धुलुगडे (हिंदी), श्रीधर शिवाजी निंबाळकर (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), आदित्य रविंद्रनाथ सोनावणे (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी), गुलामगौस फिरोज तांबोळी (हिंदी).

नाटय लेखन स्पर्धा (इंग्रजी): नेहा रघुनाथ शिंदे (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुरल डेव्हलपमेंट), सत्यम मार्तंड देवकुळे (इंग्रजी), ओंकार राजकुमार भोसले (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुरल डेव्हलपमेंट), प्रेम विठ्ठल पवेकर (यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रुरल डेव्हलपमेंट), श्रीधर शिवाजी निंबाळकर (स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग अॅण्ड टेक्नॉलॉजी).


Thursday, 8 January 2026

महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांची रचनात्मक दृष्टी आणि कार्य प्रेरणादायी: डॉ. सुशील धसकटे

शिवाजी विद्यापीठात 'महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांच्या कार्याचे पैलू' या पुस्तकाचे प्रकाशन करताना माजी कुलगुरू डॉ. माणिकराव साळुंखे. सोबत (डावीकडून) डॉ. रणधीर शिंदे, राहुल पवार, डॉ. प्रकाश पवार, कुलसचिव डॉ. विलास शिंदे, डॉ. सुशील धसकटे आणि डॉ. नंदकुमार मोरे.

शिवाजी विद्यापीठात आयोजित विशेष व्याख्यानात बोलताना डॉ. सुशील धसकटे

(कार्यक्रमाची लघुचित्रफीत)




 

कोल्हापूर, दि. ८ जानेवारी: महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी सामाजिक परिवर्तनाची मांडणी केवळ संघर्षापुरती मर्यादित न ठेवता रचनात्मक दृष्टी आणि रचनात्मक कार्य उभारणीतून केली. शिक्षण, सामाजिक समता आणि बहिष्कृत समाजाच्या उन्नतीसाठी त्यांनी केलेले कार्य प्रेरणादायी आहे, असे प्रतिपादन पुण्याचे प्रसिद्ध लेखक-प्रकाशक डॉ. सुशील धसकटे यांनी केले.

शिवाजी विद्यापीठाच्या महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे अध्यासनातर्फे शिंदे यांच्या स्मृतिदिनानिमित्त आयोजित विशेष व्याख्यानप्रसंगी ते बोलत होते. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी कुलसचिव डॉ. विलास शिंदे होते, तर माजी कुलगुरू डॉ. माणिकराव साळुंखे, डॉ. प्रकाश पवार प्रमुख उपस्थित होते.

यावेळी मान्यवरांच्या हस्ते महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांच्या कार्याचे पैलूया प्रा. गो.मा. पवार लिखित-संपादित पुस्तकाचे डॉ. साळुंखे यांच्या हस्ते प्रकाशन करण्यात आले.

महर्षी शिंदे यांच्या विचारकार्याचा वेध घेताना डॉ. धसकटे म्हणाले, शिंदे लोकांच्या प्रश्नांकडे सहानुभूतीने पाहात. त्यांनी जातिव्यवस्थेतील अन्यायाला विवेकशील आणि मानवतावादी दृष्टिकोनातून आव्हान दिले. संस्थात्मक बांधणी आणि समाजघडणीचा स्पष्ट आराखडा त्यांच्या कार्यात दिसून येतो. संस्थात्मक कार्याचे महत्त्व ओळखल्यामुळेच महर्षी रचनात्मक कार्याची उभारणी करू शकले. विविध प्रकारच्या नोंदी वेळोवेळी ठेवण्याच्या त्यांच्या स्वभावामुळे आजघडीला भारताच्या सामाजिक इतिहासाचा मोठा दस्तावेज निर्माण झाला आहे. त्यांचा हाच वारसा प्रा. गो.मा. पवार यांनीही पुढे जोपासला. त्याचे प्रतिबिंब प्रकाशित करण्यात आलेल्या पुस्तकामध्येही पाहावयास मिळते.

यावेळी डॉ. प्रकाश पवार यांनी पुस्तकाविषयी भाष्य केले. आपल्या भाषणात महर्षी शिंदे यांच्याकडे पाहण्याचा गो.मा. पवार यांचा आधुनिकतावादी दृष्टीकोन मांडला. ते म्हणाले, शिंदे यांनी ‘बहिष्कृत भारत’ ही संकल्पना मांडून भारताचा दुर्लक्षित आणि वंचित चेहरा जगासमोर आणला. वंचित समाजाचा प्रश्न हा केवळ नैतिकतेचा नसून मानवी हक्कांचा आणि सामाजिक न्यायाचा मुद्दा असल्याचे शिंदे यांनी स्पष्ट केले होते. महर्षी शिंदे यांच्या विचारांना समकालीन संदर्भ देण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य गो.मा. पवार यांनी केले, याकडे डॉ. प्रकाश पवार यांनी लक्ष वेधले. उत्तर-आधुनिक कालखंडात शिंदे यांच्याविषयी लिहीत असताना आधुनिकतावादी कालखंडाच्या परिप्रेक्ष्यातून त्यांची मांडणी करण्याचे कार्य पवार यांनी केले. भारतीय आधुनिकतेच्या ऱ्हासपर्वाच्या काळात  लिहीण्याचे धाडस गो.मा. पवार यांनी केले. त्यामुळे शिंदे यांचे कार्य आजच्या काळाशी जोडले गेले.

डॉ. माणिकराव साळुंखे यांनी आपल्या भाषणात महर्षी शिंदे यांचे कार्य समजून घेताना संघर्ष आणि रचनात्मक कार्य यांचा समतोल महत्त्वाचा असल्याचे सांगितले. त्याचबरोबर डॉ. गो.मा. पवार यांच्यासमवेतच्या स्नेहबंधालाही उजाळा दिला. ते म्हणाले, समाजातील विषमता, अस्वस्थता आणि बहिष्कार समजून घेण्यासाठी शिंदे यांचे विचार अधिकच उपयुक्त ठरतात. गो.मा. पवार यांच्या लेखनामुळे शिंदे यांचा आधुनिक, चिकित्सक आणि परिवर्तनवादी पैलू नव्या पिढीपर्यंत पोहोचल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.

अध्यक्षीय मनोगतात कुलसचिव डॉ. शिंदे म्हणाले, अस्पृश्यता निवारण, मुरळी प्रथा प्रतिबंध तसेच शेतकरी मेळावे इत्यादींच्या माध्यमातून समाजातील वंचित घटकांसाठी महर्षी शिंदे यांनी तळमळीने काम केले. जे जे काम त्यांनी हाती घेतले, ते अत्यंत मनापासून केले. शिंदे यांचे कार्य आणि त्या कार्याच्या स्मृती समाजापर्यंत पोहोचवत राहणे ही सजग नागरिकांची जबाबदारी आहे.

कार्यक्रमात राष्ट्रपती पदक विजेता विद्यार्थी अक्षय जहागीरदार आणि गुणवंत विद्यार्थिनी अनुराधा गुरव यांचा डॉ. साळुंखे यांच्या हस्ते सत्कार करण्यात आला. सुरवातीला ज्येष्ठ पर्यावरणवादी माधव गाडगीळ आणि हिंदी साहित्यिक ज्ञानरंजन यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त करून श्रद्धांजली वाहण्यात आली. अध्यासनाचे समन्वयक डॉ. रणधीर शिंदे यांनी स्वागत व प्रास्ताविक केले. डॉ. नंदकुमार मोरे यांनी परिचय करून दिला. प्रांजली क्षीरसागर यांनी सूत्रसंचालन केले, तर डॉ. सुखदेव एकल यांनी आभार मानले. कार्यक्रमास राहुल पवार, डॉ. प्रभंजन माने, डॉ. संदीप भुयेकर (वाराणसी), डॉ. भारतभूषण माळी, डॉ. दीपक भादले, डॉ. युवराज देवाळे, दत्ता जाधव यांच्यासह विद्यार्थी-विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

Wednesday, 7 January 2026

गजेंद्र प्रतिष्ठानकडून विद्यापीठास

आबा देशपांडे यांच्या स्मरणार्थ देणगी

कै. आबा देशपांडे यांच्या स्मरणार्थ पारितोषिकासाठी एक लाख रुपयांच्या देणगीचा धनादेश कुलसचिव डॉ. विलास शिंदे यांच्याकडे सुपूर्द करताना डॉ. स्नेहल जोशी. सोबत प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव आणि डॉ. राजाराम गुरव. 


कोल्हापूर, दि. ७ जानेवारी: येथील गजेंद्र प्रतिष्ठानकडून प्रसिद्ध उद्योजक कै. अरविंद गजानन तथा आबा देशपांडे यांच्या स्मरणार्थ एक लाख रुपयांची देणगी शिवाजी विद्यापीठास देण्यात आली.

देशपांडे यांच्या भगिनी तथा मांजरी (पुणे) येथील वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूटमधील वरिष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. स्नेहल श्रीकांत जोशी (पूर्वाश्रमीच्या रेखा देशपांडे) यांनी हा धनादेश प्रभारी प्र-कुलगुरू डॉ. ज्योती जाधव यांच्या उपस्थितीत कुलसचिव डॉ. विलास शिंदे यांच्याकडे सुपूर्द केला.

डॉ. जोशी या शिवाजी विद्यापीठाच्या वनस्पतीशास्त्र अधिविभागाच्या माजी विद्यार्थिनी आहेत. आबा देशपांडे यांच्या पर्यावरण प्रेमास अनुसरून त्यांनी त्यांच्या स्मरणार्थ एक लाख रुपयांची देणगी विद्यापीठास दिली. या देणगीच्या रकमेवर मिळणाऱ्या व्याजातून वनस्पतीशास्त्र अधिविभागातील पीएच.डी. करणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनींनी प्रसिद्ध केलेल्या उत्कृष्ट संशोधन लेखास बेस्ट रिसर्च पेपर पारितोषिक देण्यात यावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. सदर पारितोषिकप्राप्त विद्यार्थ्याने विभागाच्या लीड बॉटेनिकल गार्डनमध्ये किमान एक रोप लावून त्याचे संवर्धन करणे बंधनकारक असेल, अशी महत्त्वाची अटही त्यांनी घातलेली आहे.

यावेळी विज्ञान व तंत्रज्ञान विद्याशाखेचे अधिष्ठाता डॉ. राजाराम गुरव, अधिविभागाचे प्रमुख डॉ. निखिल गायकवाड यांच्यासह अधिविभागातील शिक्षक, संशोधक उपस्थित होते.