 |
| डॉ. राजनीश कामत |
कोल्हापूर, दि. २१ मे: मुंबई येथील डॉ. होमी भाभा राज्य विद्यापीठाचे
कुलगुरू डॉ. राजनीश कामत यांची कोल्हापूर येथील शिवाजी विद्यापीठाच्या कुलगुरुपदी
नियुक्ती करण्यात आली आहे. राज्यपाल तथा कुलपती जिष्णु देव वर्मा यांनी आज डॉ. कामत
यांच्या नियुक्तीची घोषणा केली. आदेशाची प्रत आज सायंकाळी विद्यापीठ कार्यालयास
प्राप्त झाली.
डॉ. कामत यांची नियुक्ती पाच
वर्षांच्या कार्यकाळासाठी किंवा ते वयाची पासष्ट वर्षे पूर्ण करतील, यापैकी
जी तारीख अगोदर असेल त्या तारखेपर्यंत असेल. शिवाजी विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ.
दिगंबर शिर्के यांचा कार्यकाळ दिनांक ७ ऑक्टोंबर २०२५ रोजी संपल्यामुळे हे पद
रिक्त झाले होते. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ सुरेश गोसावी
यांचेकडे विद्यापीठाच्या कुलगुरुपदाचा अतिरिक्त कार्यभार सोपविण्यात आला होता.
डॉ. राजनीश कामत हे शिवाजी
विद्यापीठाचे १४ वे कुलगुरु ठरले आहेत. डॉ. दिगंबर शिर्के यांच्यानंतर सलग
दुसऱ्यांदा शिवाजी विद्यापीठातील प्राध्यापकाकडेच कुलगुरू पदाचा पदभार आलेला आहे.
डॉ. कामत हे शिवाजी विद्यापीठाच्या इलेक्ट्रॉनिक्स अधिविभागाचे माजी प्रमुख असून
विज्ञान व तंत्रज्ञान विद्याशाखेचे अधिष्ठाता म्हणूनही त्यांनी काम पाहिलेले आहे.
सध्या ते मुंबई येथील डॉ. होमी भाभा समूह विद्यापीठाचे कुलगुरू आहेत. त्याचप्रमाणे
त्यांच्याकडे लोणेरे येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रज्ञान विद्यापीठाच्या
कुलगुरू पदाचाही अतिरिक्त कार्यभार आहे.
डॉ कामत यांनी शिवाजी विद्यापीठातून
इलेक्ट्रॉनिक्स विषयात एम.एससी. तसेच गोवा विद्यापीठातून पीएच.डी. प्राप्त केली
असून त्यांना अध्यापन, संशोधन व प्रशासनाचा व्यापक अनुभव
आहे. डॉ कामत यांच्या २११ संशोधन पत्रिका
आंतरराष्ट्रीय जर्नल्समध्ये प्रसिद्ध झाल्या असून त्यांची १६ पुस्तके देखील
प्रकाशित झाली आहेत. त्यांना अध्यापन, संशोधन
तसेच प्रशासन क्षेत्रात व्यापक अनुभव आहे.
शिवाजी विद्यापीठाच्या कुलगुरुंच्या
निवडीसाठी राज्यपालांनी कोईम्बतूर येथील भारतीय विद्यापीठाच्या गणित
विभागाचे प्राध्यापक आणि विभागप्रमुख (निवृत्त) डॉ. पी. कंदास्वामी यांच्या
अध्यक्षतेखाली निवड समिती गठीत केली होती. महात्मा गांधी चित्रकूट ग्रामोदय
विद्यापीठाचे (मध्य प्रदेश) माजी कुलगुरू प्रा. एन.सी. गौतम हे या समितीवर
विद्यापीठ अनुदान आयोगाचे (UGC) प्रतिनिधी होते. इंदोर
येथील भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेचे संचालक डॉ. सुहास जोशी आणि उच्च व तंत्रशिक्षण
विभागाचे अतिरिक्त मुख्य सचिव बी. वेणुगोपाल रेड्डी हे समितीचे अन्य सदस्य होते. समितीने
शिफारस केलेल्या उमेदवारांच्या मुलाखती घेतल्यानंतर राज्यपालांनी डॉ. राजनीश
कामत यांच्या नियुक्तीची घोषणा केली.
डॉ.
राजनीश कमलाकर कामत यांचा अल्पपरिचय
कोल्हापूर येथील शिवाजी विद्यापीठाचे
नवे कुलगुरू डॉ. राजनीश कमलाकर कामत यांचे मूळ गाव कागल (जि. कोल्हापूर) असून
त्यांचा जन्म मिरज (जि. सांगली) येथे झाला. त्यांचे कुटुंब करवीर संस्थान आणि
कोल्हापूरच्या सामाजिक-शैक्षणिक परंपरेशी निगडित आहे. त्यांचे आजोबा छत्रपती
राजाराम महाराजांचे खासगी वैद्य होते. त्यांचे काका डॉ. बाळकृष्ण कामत हे डॉ.
बाबासाहेब आंबेडकर यांचे स्नेही होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी कागल येथे
त्यांच्या घरी मुक्काम केला होता. त्यांचे वडील कोल्हापूर गुन्हे अन्वेषण विभागात
उपअधीक्षक पदावर कार्यरत होते.
डॉ. कामत यांनी शिवाजी विद्यापीठातून
इलेक्ट्रॉनिक्स विज्ञान शाखेत पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. दोन्ही
पदव्यांमध्ये त्यांनी प्रथम क्रमांक प्राप्त केला. पुढे त्यांनी गोवा
विद्यापीठातून पीएच.डी. पदवी संपादन केली. त्यानंतर इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स, बेंगळुरू
आणि इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, कानपूर
येथे उच्च तांत्रिक प्रशिक्षण घेतले.
गोवा, कोल्हापूर
आणि सोलापूर येथील विद्यापीठांमध्ये सुमारे अठ्ठावीस वर्षांचा अध्यापनाचा अनुभव
त्यांच्याकडे आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता, स्वयंचलित
कार्यकारी बुद्धिमत्ता, क्वांटम संगणन, स्नायुरूपी
संगणन, यंत्रशिक्षण, विद्युत
परिपथ रचना आणि सायबर-भौतिक प्रणाली या विषयांमध्ये त्यांनी संशोधन कार्य केले
आहे. त्यांनी तेवीसहून अधिक अभ्यासक्रम विकसित केले आहेत.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रज्ञान
विद्यापीठ येथे त्यांनी भारतीय विज्ञान शिक्षण व संशोधन संस्था, पुणे
यांच्या सहकार्याने क्वांटम संगणन उत्कृष्टता केंद्र उभारण्याचे काम सुरू केले
आहे. त्यांचे अनेक शोधनिबंध आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांमध्ये प्रकाशित झाले असून
त्यांची १३ आंतरराष्ट्रीय पुस्तके प्रकाशित आहेत.
संशोधनासाठी त्यांनी देश-विदेशांतून
पंचवीस कोटी रुपयांहून अधिक निधी प्राप्त केला. पंतप्रधान उच्चतर शिक्षा अभियान, मनुष्यबळ
विकास मंत्रालय, राष्ट्रीय उच्चतर शिक्षा अभियान आणि
युरोपियन महासंघ यांच्या विविध प्रकल्पांमध्ये त्यांनी सहभाग घेतला आहे. विज्ञान व
तंत्रज्ञान विभागाच्या एसईआरसी तरुण शास्त्रज्ञ जलदगती योजनेअंतर्गत त्यांना
संशोधन अनुदान मिळाले.
त्यांच्या नावावर ११ मंजूर स्वामित्व
हक्क, १३ प्रकाशित आणि ४३ दाखल स्वामित्व हक्क
(पेटंट) आहेत. यामध्ये जैव-पदार्थ आधारित मेंदू-प्रेरित संगणन साधन, स्मार्ट
प्रकाश-संधारित्र साधन, कीटकनाशक शोध प्रणाली, आरोग्यसेवेसाठी
महाकाय माहिती साधन आणि हस्तमुक्त स्मार्ट आवाज सहाय्यक साधन यांचा समावेश आहे.
त्यांपैकी एका संशोधनाला युनायटेड किंग्डममध्ये रचना स्वामित्व हक्क प्राप्त झाला
आहे.
डॉ. कामत यांनी विविध विद्यापीठांमध्ये
प्रशासकीय जबाबदाऱ्याही सांभाळल्या आहेत. २०२२ पासून ते डॉ. होमी भाबा राज्य समूह
विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू म्हणून कार्यरत होते. त्यांनी सर जे. जे. स्कूल ऑफ
आर्ट, मुंबई पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर
विद्यापीठ, सोलापूर आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
तंत्रशास्त्र विद्यापीठ, लोणेरे येथे प्रभारी कुलगुरू म्हणूनही
जबाबदारी सांभाळली आहे. त्यांना तेरा वर्षांहून अधिक सांविधानिक प्रशासकीय अनुभव
आहे.
शिवाजी विद्यापीठाच्या राष्ट्रीय
मूल्यांकन व प्रत्यायन परिषदेकडून (नॅक) मिळालेल्या ‘अ++’ मानांकन प्रक्रियेमध्ये
त्यांनी अंतर्गत गुणवत्ता कक्षाचे संचालक म्हणून मोलाचे योगदान दिले. निष्पत्ती
आधारित शिक्षण, अध्ययन व्यवस्थापन प्रणाली, ३६०
अंश अभिप्राय आणि गुणवत्ता प्रयोगशाळा या उपक्रमांमध्ये त्यांनी काम केले.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही त्यांनी विविध
संस्थांसोबत कार्य केले आहे. ऑस्ट्रेलियातील व्हिक्टोरियन तंत्रज्ञान संस्था येथे
ते मानद प्राध्यापक आहेत. युरोपियन महासंघाच्या ‘इरॅस्मस+’ योजनेअंतर्गत त्यांनी
बार्सिलोना, व्हॅलेन्सिया, सॅपिएन्झा, रोम
आणि माद्रिद येथील संस्थांसोबत शैक्षणिक सहकार्य केले आहे. तैवान, जपान, मलेशिया, व्हिएतनाम
आणि स्पेन येथे त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे. भारतीय नौदलाच्या पाणबुडी
डिजिटलीकरण प्रकल्पातही त्यांनी सल्लागार म्हणून काम केले आहे.
समाजाभिमुख उपक्रमांमध्येही त्यांचा
सहभाग राहिला आहे. गोवा विद्यापीठात त्यांनी पंचायत राज कार्यक्रमासाठी
उपग्रहाधारित दूरशिक्षण केंद्र उभारले. ग्रामीण भागासाठी तंतूप्रकाश इंटरनेट
सुविधा, आदिवासी भागांसाठी भूस्खलन पूर्वसूचना
यंत्रणा आणि सायबर सुरक्षा जनजागृती उपक्रम राबवले. भारत सरकारच्या संस्कृती
मंत्रालयाच्या साहाय्याने दुर्मिळ ऐतिहासिक दस्तऐवजांचे डिजिटलीकरणाचे कामही
त्यांनी केले.
महाराष्ट्र शासनाने त्यांची विविध
समित्यांवर नियुक्ती केली आहे. जिओ विद्यापीठ, पिल्लई
विद्यापीठ, संजीवनी विद्यापीठ आणि एलार्ड
विद्यापीठ यांच्या स्थापनेसाठीच्या सत्यापन समित्यांचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले
आहे. सार्वजनिक ग्रंथालयांचे डिजिटलीकरण, महाराष्ट्र
विद्यापीठ अधिनियम सुधारणा, आदिवासी विद्यापीठ आणि ललित कला
विद्यापीठ अभ्यासगटांमध्येही त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.
डॉ. कामत यांनी होमी भाभा राज्य
विद्यापीठात पंचवीस नाविन्यपूर्ण अभ्यासक्रम विकसित केले. क्वांटम विज्ञान, क्रीडा
प्रशिक्षण आणि व्यावसायिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांसारखे अभ्यासक्रम त्यांनी सुरू
केले. राष्ट्रीय स्वयम् मंचासाठी त्यांनी ऑनलाइन शिक्षक पुनश्चर्या अभ्यासक्रम
विकसित केला. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिक्षण घेतलेले संशोधक विविध राष्ट्रीय
आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांमध्ये कार्यरत आहेत.
त्यांना विविध राष्ट्रीय आणि
आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले आहे. अमेरिकन बौद्धिक संपदा कायदा
संघटनेचा नेतृत्व पुरस्कार (२०२४), विज्ञान
प्रसार पुरस्कार (२०२५), भारत रोजगारक्षम करणारा पुरस्कार (२०२५), जागतिक
सायबर सुरक्षा पुरस्कार, सर्वोत्तम शिक्षक पुरस्कार आणि टेक्सास
उपकरण कंपनीचा प्राध्यापक मार्गदर्शन पुरस्कार यांचा त्यात समावेश आहे. तसेच
इलेक्ट्रॉनिक्स व दूरसंचार अभियंते संस्थेचे साथीपदही त्यांना प्राप्त झाले आहे.
.jpeg)
.jpeg)
